Türkiye’de börek denildiğinde çoğu zaman akla peynirli, kıymalı ya da ıspanaklı yufkalar gelir. Ama Balkan coğrafyasına uzandığınızda karşınıza çıkan bir başka isim vardır: Pita.

Peki pita nedir, Boşnak böreği ile aynı şey midir, yoksa farklı bir lezzet mi barındırır içinde?

Cevap, hem evet hem hayır.

Boşnak mutfağının temel taşlarından biri olan pita, dışarıdan bakıldığında börekle benzer görünse de aslında gerek yapım şekli, gerekse kültürel bağlamı ile çok daha derin bir anlam taşır.

Pita Ne Demektir?

Pita kelimesi, genel olarak el açması yufkayla yapılan, iç harcıyla zenginleştirilen, rulo ya da yuvarlak şekilde tepsiye dizilen geleneksel bir hamur işini tanımlar.

Bu tanım ilk bakışta börekle birebir aynı gibi gözükse de, Boşnak usulü pita, özellikle yapımındaki emek, iç harç çeşitliliği ve sunumuyla ayrılır.

Boşnak Böreği ile Pita Arasındaki Farklar

Türkiye’de “Boşnak böreği” olarak bilinen birçok ürün, aslında pita ailesinden gelir. Ama Boşnaklar bu ayrımı net bir şekilde yapar.

İşte bazı farklar:

  1. Yufka Açma Tekniği:

     Boşnak pitalarında yufka, elle açılır ve özenle çekilerek inceltilir. Endüstriyel değil, tamamen ev yapımıdır.

     Yufkanın kıvamı, pişme sonrası çıtırlığı ve iç malzemeyle olan uyumu çok önemlidir.

  2. İç Harç Çeşitliliği:

     Peynirli (sirnica), patatesli (krompiruša), ıspanaklı (zeljanica), kabaklı (tikvenica), kıymalı (burek) gibi onlarca farklı türü vardır.

     Özellikle “burek” yalnızca kıymalı olan için kullanılır. Diğer tüm çeşitlere pita denir.

  3. Şekil ve Sunum:

     Türkiye’deki börekler genelde dilimlenerek servis edilirken, Boşnak pitaları sarılarak ya da tepsiye spiral şekilde dizilerek pişirilir.

     Sonrasında ise dilimlenmeden, yuvarlak şekliyle bütün olarak sofraya konur.

  4. Yemek Ritüeli:

     Pita, özellikle Boşnak kültüründe öğle ve akşam yemeklerinde ana yemek olarak yer alır. Yanına ayran ya da yoğurt soslarıyla servis edilir.

Pitadan Türeyen Çeşitler

Her Boşnak evinde bir pita geleneği vardır ve tarifler kuşaktan kuşağa aktarılır.

İşte Boşnak mutfağında en sık rastlanan pita çeşitlerinden bazıları:

  • Krompiruša: Patatesli pita. Baharatlı patates iç harcıyla oldukça doyurucudur.

  • Sirnica: Peynirli pita. Genelde lor ya da tuzsuz beyaz peynirle hazırlanır.

  • Zeljanica: Ispanaklı pita. Ispanak ve peynirin dengesi ön plandadır.

  • Tikvenica: Kabaklı pita. Özellikle yaz aylarında taze kabaklarla yapılır.

  • Burek: Kıymalı ve en bilinen çeşittir. Yalnızca kıymalı olana “burek” denir, diğerleri pita’dır.

Pita Kültürü: Sadece Bir Yemek Değil, Bir Araya Gelme Nedeni

Boşnaklar için pita sadece bir yemek değil, birlikte olmanın ve emeği paylaşmanın simgesidir.

Hamurun açılması, yufkanın inceltilmesi, iç harcın hazırlanması genellikle birkaç kişinin birlikte çalıştığı, sohbet eşliğinde yapılan bir ritüeldir.

Piştikten sonra ise bütün aile masada buluşur.

Kahvaltıdan akşam yemeğine, özel günlerden günlük sofralara kadar her yerde pita görmek mümkündür.

Yeri gelir bayramlarda, yeri gelir bir düğün sabahı sofrada olur.